Kocaeli’nin İzmit ilçesinde yaşayan 85 yaşındaki Şerafettin Kutlukız, çocukluğunda babasından öğrendiği geleneksel sepet örücülüğünü 70 yılı aşkın süredir devam ettiriyor.
Arızlı Mahallesi’ndeki evinin bahçesinde sepet ören Kutlukız, dere yatakları ve arazilerden topladığı yabani fındık dallarını temizleyip hazırladıktan sonra elleriyle şekillendiriyor.
Yaklaşık 14 yaşındayken hayvan otlatmaya gittiği sırada sepet ören komşularını görerek bu işe merak salan Kutlukız, sepet yapmayı bilen babasından yardım istedi. Babasının başladığı yarım sepeti defalarca söküp yeniden örerek zanaatı öğrenen Kutlukız, aradan geçen 71 yıla rağmen örücülüğü bırakmadı.
Şerafettin Kutlukız, AA muhabirine, geçmişte hemen her evde ihtiyaç kadar üretilen sepetlerin bağ ve bahçe işlerinde, özellikle üzüm ve kiraz gibi ürünlerin taşınmasında kullanıldığını anlattı.
Köyde birçok kişinin kendi sepetini örebildiğini ancak zamanla bu geleneğin kaybolduğunu, çevresinde bu işi yapan kalmadığını dile getiren Kutlukız, “O zaman herkes kendi ihtiyacını kendisi görüyordu. Şu anda hiç yapan yok. Benden başka bu köyde değil civar köylerde de yok. Tek kaldığım için herkes bana siparişini gönderiyor.” dedi.
Kutlukız, sepet için yaklaşık 3 yıllık, düzgün ve mümkün olduğunca budaksız yabani fındık sürgünlerini tercih ettiğini, malzemeyi bulmanın ve taşımanın işin en zahmetli bölümleri olduğunu kaydetti.
Dalların bulunduğu bazı bölgelere araçla ulaşamadığını ifade eden Kutlukız, topladığı yaklaşık 40-50 kilogramlık dalları kimi zaman 2 kilometre sırtında taşıyarak evine getirdiğini söyledi.
Kutlukız, sepet örmek kadar doğru malzemeyi seçip hazırlamanın da ustalık gerektirdiğine dikkati çekerek, önce hangi fındık dalının kullanılacağını, ardından dalların nasıl hazırlanacağını öğretmek gerektiğini vurguladı.
Eskisi kadar hızlı değil
İlerleyen yaşına rağmen üretmekten vazgeçmeyen Kutlukız, ellerinin artık eskisi kadar hızlı çalışmadığını söyledi. Yaklaşık 10 yıl önce malzemesi hazır bir sepeti 2-3 saatte örebildiğini, bugün aynı işin 3-4 saati bulduğunu anlatan Kutlukız, büyük bir sepeti bir günde tamamlayabildiğini belirtti.
Emekli olduğunu ve geçimini sağlamak için sepet örmeye ihtiyaç duymadığını vurgulayan Kutlukız, “Maddi ihtiyacım yok, çok şükür Allah’a. Emekliyim, maaşım da yeterli ama komşular söylüyor ‘İlla yapıver.’ diye. Onların ihtiyaçlarını karşılıyoruz. Valla benim için vakit geçirme, eğlence gibi bir şey, işte böyle zaman öldürüyoruz.” diye konuştu.
Üç çocuk babası Şerafettin Kutlukız, kendisini en çok üzen şeyin, yıllardır sürdürdüğü zanaatı kendisinden sonra devam ettirecek kimsenin bulunmaması olduğunu dile getirerek, çocuklarının ve gençlerin sepet örmeye ilgi göstermediğini, özellikle malzemenin araziden toplanıp taşınmasının zahmetli geldiğini, buna rağmen bildiklerini öğretmeye hazır olduğunu belirtti.
Bugün yeniden genç olsa sepet örücülüğüne daha fazla zaman ayıracağını dile getiren Kutlukız, 14 yaşında merakla başladığı işi 85 yaşında sürdürmekten memnun olduğunu sözlerine ekledi.
